
Đây là vấn đề trọng tâm được đặt ra tại tọa đàm về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số do Đoàn Thanh niên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) và Đoàn Thanh niên Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an phối hợp tổ chức, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà sáng tạo nội dung và đông đảo đoàn viên, thanh niên.
Bản quyền số: Trách nhiệm từ người sáng tạo đến người sử dụng
Sự phát triển của mạng xã hội, thương mại điện tử và các nền tảng chia sẻ nội dung mở ra những cơ hội lớn cho hoạt động sáng tạo, song cũng khiến việc kiểm soát, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trở nên phức tạp. Ranh giới giữa chia sẻ, khai thác hợp pháp và xâm phạm bản quyền đôi khi chỉ nằm ở nhận thức và hành vi của người sử dụng.
Tại tọa đàm, đại diện Cục An ninh mạng đã cung cấp góc nhìn tổng quan về tình hình xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số, những phương thức, thủ đoạn vi phạm và các vấn đề đặt ra đối với công tác phòng ngừa, bảo vệ quyền lợi của tổ chức, cá nhân.

Từ thực tiễn hoạt động thương mại điện tử, Thiếu úy Hoàng Quang Lộc, đoàn viên Chi đoàn 4, Cục A05, trình bày tham luận "Thanh niên với trách nhiệm xây dựng môi trường thương mại điện tử lành mạnh, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ". Nội dung đề cập trách nhiệm của người trẻ trong nhận diện, phòng ngừa các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, an toàn.
Ở góc độ quản lý nhà nước về bản quyền, đồng chí Vũ Quang Minh, Phó Bí thư Đoàn Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), mang đến tham luận "Viral không có nghĩa là vô chủ: Ranh giới giữa bắt trend và xâm phạm bản quyền tác giả, quyền liên quan trên mạng xã hội". Tham luận đặt ra vấn đề về giới hạn pháp lý trong việc sử dụng, biến đổi, chia sẻ những nội dung đang được lan truyền rộng rãi, khi mức độ phổ biến của một sản phẩm không đồng nghĩa với quyền tự do khai thác sản phẩm đó.

Từ trải nghiệm của người trực tiếp sáng tạo nội dung, KOL Đinh Đức Đạt, nhà sáng tạo nội dung Trạm Năng lượng, chia sẻ về trách nhiệm tôn trọng bản quyền trong quá trình xây dựng, phát triển các sản phẩm truyền thông số. Đây cũng là vấn đề đáng quan tâm khi áp lực thu hút lượt xem, tương tác và xu hướng liên tục đổi mới nội dung đang đặt ra những thách thức đối với người sáng tạo.

Đại diện tuổi trẻ VTV, đồng chí Lê Đắc Hồng Sơn, đoàn viên Ban Thời sự, trình bày tham luận "Tuổi trẻ lan tỏa văn hóa bản quyền - Phát huy sức mạnh truyền thông số". Từ góc nhìn của cơ quan báo chí, truyền hình, tham luận nhấn mạnh yêu cầu đưa kiến thức pháp luật đến gần công chúng, chuyển nhận thức về bản quyền thành ý thức tôn trọng lao động sáng tạo và hành vi sử dụng nội dung có trách nhiệm.
Những góc nhìn từ cơ quan thực thi pháp luật, quản lý bản quyền, người sáng tạo và cơ quan truyền thông cho thấy, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều chủ thể, trong đó ý thức tự giác của người sử dụng đóng vai trò quan trọng.

Phát biểu tổng kết chuyên đề, Đại tá Nguyễn Huy Lục, Trưởng phòng Phòng, chống tội phạm sử dụng không gian mạng xâm phạm trật tự xã hội, Cục An ninh mạng, nhấn mạnh: "Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà cần sự tham gia chủ động của mỗi tổ chức, cá nhân. Đoàn viên, thanh niên phải là lực lượng tiên phong trong chấp hành pháp luật, tôn trọng thành quả sáng tạo và lan tỏa văn hóa bản quyền trong cộng đồng."
Đổi mới truyền thông để thay đổi nhận thức và hành vi
Bên cạnh vấn đề bảo vệ bản quyền, tọa đàm dành một phiên trao đổi chuyên sâu về công tác truyền thông nội bộ, với câu hỏi đặt ra: Làm thế nào để những nội dung chuyên môn, pháp luật vốn khô khan trở nên hấp dẫn, dễ tiếp cận và có khả năng tác động đến hành vi của công chúng?
Tại phiên trao đổi, đồng chí Lê Gia Hoàng, Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn Thanh niên VTV, Bí thư Đoàn Ban Thời sự, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng kế hoạch, lựa chọn chủ đề, phát triển thông điệp và đổi mới hình thức thể hiện nội dung truyền thông.

Đại diện các cơ sở Đoàn thuộc Ban Thời sự, Ban Truyền hình Đối ngoại, Trung tâm Phim Truyền hình, Ban Biên tập Truyền hình Đa phương tiện, Trung tâm Công nghệ & TDPS và Trung tâm Nền tảng và Dịch vụ số trực tiếp trao đổi với cán bộ, chiến sĩ A05 về kỹ năng sản xuất video ngắn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, kể chuyện bằng hình ảnh, tổ chức truyền thông đa nền tảng, đồng thời bảo đảm tính chính xác, an toàn thông tin và tuân thủ bản quyền.
Từ những tình huống thực tiễn, các đại biểu cùng thảo luận cách kết hợp kiến thức chuyên ngành với tư duy báo chí, lựa chọn hình thức thể hiện phù hợp để thông tin không chỉ được tiếp nhận mà còn có thể tạo chuyển biến về nhận thức, thái độ và hành vi.




Một điểm đáng chú ý của chương trình là định hướng đưa hoạt động phối hợp giữa hai tổ chức Đoàn đi vào chiều sâu, phát huy vai trò của đoàn viên, thanh niên trong giải quyết những vấn đề gắn trực tiếp với nhiệm vụ chuyên môn.
Chia sẻ về định hướng hợp tác, đồng chí Nguyễn Hoài Đảm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Bí thư Đoàn Thanh niên VTV, nhấn mạnh: "Việc phối hợp giữa hai tổ chức Đoàn cần phát huy thế mạnh của mỗi bên, không chỉ dừng lại ở giao lưu, trao đổi kinh nghiệm mà phải hướng tới những sản phẩm, phần việc cụ thể, có giá trị thực tiễn và sức lan tỏa trong cộng đồng."

Bí thư Đoàn Thanh niên VTV đề xuất ưu tiên tham mưu xây dựng cơ chế phối hợp nhanh thông qua kênh Đoàn nhằm hỗ trợ xử lý các vấn đề, vụ việc phát sinh liên quan đến chuyên môn của hai đơn vị; đồng thời cùng phát triển các sản phẩm truyền thông mới về an ninh mạng và chia sẻ trên những nền tảng của mỗi bên. Định hướng này mở ra khả năng phát huy mạng lưới đoàn viên, thanh niên như một kênh kết nối chuyên môn linh hoạt, góp phần tăng cường trao đổi thông tin, hỗ trợ xử lý những vấn đề phát sinh và chủ động xây dựng nội dung tuyên truyền trước các nguy cơ trên không gian mạng. Hai tổ chức Đoàn cũng trao đổi về các hoạt động tập huấn kỹ năng an toàn số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tuyên truyền pháp luật và triển khai sản phẩm truyền thông chung.
Trong bối cảnh những thách thức trên không gian mạng ngày càng đa dạng, sự kết nối giữa lực lượng chuyên trách về an ninh mạng với đội ngũ làm báo chí, truyền hình có thể tạo ra giá trị bổ trợ thiết thực. Quan trọng hơn, hiệu quả của sự phối hợp cần được thể hiện bằng khả năng giải quyết vấn đề, những sản phẩm cụ thể và tác động tích cực đối với cộng đồng.