(Dân trí) - Những dấu hiệu vi phạm hình sự trong việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tại tỉnh Cà Mau vừa được Thanh tra Chính phủ chỉ ra.
Tại thông báo Kết luận thanh tra trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Thanh tra Chính phủ cho biết UBND tỉnh Cà Mau thực hiện chậm tiến độ 12/152 nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương, Thủ tướng trong công tác xử lý vi phạm hành chính về IUU.
UBND tỉnh Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau ban hành quyết định, văn bản có nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở, trái với quy định của Chính phủ hướng dẫn thi hành chi tiết một số điều của Luật Thủy sản.
Do các quy định này, các cơ quan thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau không mời chủ tàu hoặc đại diện hợp pháp của chủ tàu có thiết bị giám sát hành trình mất tín hiệu kết nối đến làm việc để xác minh vi phạm, làm căn cứ xử phạt hành chính.
“Các quy định đó dẫn đến 5.107 vụ việc mất kết nối VMS (hệ thống giám sát hành trình tàu cá) và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày, không được các cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật, đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính. Từ đó dẫn đến nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính, không thu được tiền xử phạt nộp ngân sách nhà nước khoảng 127,67 tỷ đồng”, kết luận nêu.
Thanh tra Chính phủ khẳng định hành vi trên có dấu hiệu vi phạm quy định tại Bộ luật Hình sự. Sau khi đoàn thanh tra làm việc, ngày 20/5, UBND tỉnh Cà Mau ban hành quyết định thay thế Quyết định số 07/2020; Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau ban hành văn bản bãi bỏ các văn bản số 129/SNN-TS/2023, số 159/HD-SNNMT/2025, số 04/HD-SNNMT/2025.
“Trách nhiệm thuộc về UBND tỉnh Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, Sở Tư pháp và các tổ chức, cá nhân liên quan”, kết luận nêu rõ cơ quan liên đới.
Ngoài ra, trong thời kỳ thanh tra, tổng số vụ vi phạm hành chính trong lĩnh vực này ở Cà Mau là 7.860 vụ việc. Cơ quan chức năng đã xử phạt 841 vụ (chiếm 10,7%) với tổng số tiền phạt 37,4 tỷ đồng.
7.019 vụ việc (chiếm 89,3%) không bị xử lý vi phạm hành chính và được “khép hồ sơ”.
Rà soát 1.690 vụ việc “khép hồ sơ” không đúng
UBND tỉnh Cà Mau chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm tra, rà soát các quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn tồn tại, vi phạm và 1.690 vụ việc “khép hồ sơ” không đúng, không đủ căn cứ để xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.
Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau được đề nghị kiểm tra, rà soát đối với 13 quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn tồn tại, vi phạm được nêu tại kết luận thanh tra để xử lý theo quy định pháp luật.
Trong tổng số 841 hồ sơ được cung cấp, đoàn thanh tra ghi nhận 815 vụ việc xử phạt hành chính đúng quy định. Dù vậy, 26 vụ việc có tồn tại, sai phạm trong quá trình xử phạt vi phạm hành chính.
11 hồ sơ xử phạt có sai phạm về vệc chưa xem xét, xử lý hết hành vi vi phạm, chưa thu được tiền nộp chậm trong thi hành quyết định xử phạt, chưa áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định và có nguy cơ bỏ lọt vi phạm.
Trong tổng số 7.019 vụ việc nêu trên, UBND tỉnh Cà Mau và các cơ quan chỉ cung cấp được cho đoàn thanh tra 3.860 hồ sơ. 3.159 vụ việc còn lại không lập hồ sơ để xử lý vi phạm, chỉ lập danh sách theo dõi, quản lý nội bộ và tuyên truyền nhắc nhở chủ tàu kiểm tra thiết bị.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra 6.797/7.019 vụ việc các cơ quan chức năng của Cà Mau không lập hồ sơ để xem xét xử lý vi phạm hành chính hoặc khép hồ sơ không đúng quy định khi có đủ tài liệu chứng minh, thiếu các tài liệu, thông tin, chứng cứ chứng minh không vi phạm.
Trong 6.797 vụ việc đó có tới 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; 1.690 vụ việc còn thời hiệu xử phạt hành chính (tính đến hết ngày 31/12/2025). Hành vi này, theo Thanh tra Chính phủ, vi phạm Luật Xử lý vi phạm hành chính và có dấu hiệu vi phạm tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng tại Bộ luật Hình sự.
Trách nhiệm thuộc UBND tỉnh Cà Mau, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh Cà Mau, Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, Chi cục Thủy sản tỉnh Cà Mau; Chi cục Biển, Hải đảo và Kiểm ngư tỉnh Cà Mau cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trong nhiều nguyên nhân được chỉ ra, Thanh tra Chính phủ nhận định trách nhiệm thực thi công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức ở Cà Mau chưa nghiêm, có lúc, có nơi chưa quyết liệt.
Nhiều chủ tàu cá, ngư dân chưa chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, đặc biệt liên quan đến quản lý thiết bị giám sát hành trình tàu cá. Nhận thức pháp luật của một số chủ tàu cá, ngư dân còn hạn chế, cố tình vi phạm vì lợi ích kinh tế.
Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau được yêu cầu làm rõ tính chất, mức độ và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân để xử lý nghiêm theo quy định, báo cáo Thủ tướng và Thanh tra Chính phủ.
Chuyển hồ sơ ngay cho cơ quan điều tra khi có dấu hiệu hình sự
Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cùng các nhà cung cấp dịch vụ VMS kiểm tra, rà soát toàn bộ quy trình giám sát.
Song song với đó xác minh nguyên nhân mất kết nối, thu thập chứng cứ để xử lý nghiêm đối với các hành vi ngắt/gián đoạn kết nối VMS theo quy định. Trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cơ quan thanh tra đề nghị chuyển hồ sơ ngay cho cơ quan điều tra giải quyết.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Tư pháp cũng phải hướng dẫn các địa phương xử lý thống nhất các trường hợp vi phạm trong việc không xử lý vi phạm hành chính để hết thời hiệu xử phạt.
